DoradztwoWarzywnicze.pl

29 kwietnia, 2017

Racjonalne nawożenie warzyw

Nawożenie jest jednym z podstawowych zabiegów agrotechnicznych. Decyduje o prawidłowym przebiegu procesów fizjologicznych zachodzących w roślinie, takich jak fotosynteza, rozwój systemu korzeniowego, wzrost roślin, kwitnienie i owocowanie.

Dobre zaopatrzenie warzyw w składniki pokarmowe w całym okresie wegetacji jest jednym z najważniejszych czynników decydujących o jakości i wielkości zbieranych plonów. Efektywność zastosowanego nawożenia zależy od wielu czynników, np. żyzności gleby, zawartości próchnicy, odczynu, struktury gruzełkowatej, aktywności biologicznej mikroorganizmów glebowych, przebiegu pogody, a także rodzaju zastosowanego nawozu.

Znaczenie profilaktyki

Coraz częściej występujące u nas ekstremalne warunki pogodowe wymagają coraz większej dbałości o żyzność i sprawność biologiczną gleb oraz dostarczenia warzywom deficytowej wody, a wraz z nią składników pokarmowych (irygacja lub fertygacja). Ponieważ kryzys w warzywnictwie trwa już ponad dwa lata, a ceny wielu warzyw (np. cebuli, marchwi, kapusty białej, buraków ćwikłowych, pomidorów gruntowych) są dramatycznie niskie, wielu producentów warzyw ogranicza nakłady na nawożenie. Jest to zrozumiałe, ale oszczędności warto robić z głową, ponieważ niektóre zaniechania trudno szybko naprawić. Warto też pamiętać, że ta naprawa kosztuje zawsze więcej niż profilaktyka. Po wykonaniu analiz gleby i poznaniu jej zasobności w składniki pokarmowe należy zbilansować potrzeby pokarmowe i zasobność gleby, a różnicę uzupełnić w postaci nawozów mineralnych.

Podstawy nawożenia

Aby ograniczyć koszty nawożenia i poprawić efektywność zastosowanych nawozów, należy:

  • ustalić dawki nawozów na podstawie analizy gleb i potrzeb pokarmowych uprawianej rośliny,
  • wapnować gleby w celu poprawy ich odczynu oraz zapewnić dobre zaopatrzenie gleb w wapń odżywczy,
  • stosować nawozy organiczne i poprawiające żyzność gleb,
  • na glebach ubogich w magnez stosować nawozy magnezowe,
  • stosować nawozy łatwo dostępne dla roślin,
  • zapewnić dobry rozwój systemu korzeniowego,
  • stosować nawożenie startowe współrzędnie z siewem nasion,
  • w gospodarstwach, w których stosuje się nawadnianie, wprowadzić irygację lub fertygację,
  • prawidłowo oceniać stan odżywienia roślin uprawnych w trakcie wegetacji i w miarę potrzeb stosować nawożenie dolistne.

Azot już wiosną

W nawożeniu warzyw bardzo ważny jest azot. Jego niedobór wpływa negatywnie na plon, natomiast nadmiar lub zastosowanie jego nieodpowiedniej formy może obniżać jakość warzyw poprzez podwyższony poziom azotanów. Równocześnie należy pamiętać o dobrym zaopatrzeniu gleby w siarkę, miedź i molibden, które mają ogromny wpływ na przemiany azotu w roślinie i zmniejszenie zawartości szkodliwych azotanów i azotynów. Nawożenie azotowe możemy zastosować także poprzez fertygację, używając saletry wapniowej lub RSM. Nowym sposobem dostarczania roślinom azotu jest oprysk gleby preparatem Rhizosum N w dawce 25 g/ha, który jest szczepionką bakteryjną zawierającą bakterie Azotobacter vinelandii wiążące wolny azot z powietrza. Zastosowanie jednego oprysku preparatem Rhizosum wczesną wiosną pozwala zredukować nawożenie mineralnymi nawozami nawet o 25–40%.

Wskazany siarczan potasu

Nie mniej istotne jest nawożenie potasem. Z racji tego, że większość warzyw jest wrażliwa na chlor zawarty w nawozach bazujących na soli potasowej, lepiej stosować nawozy wieloskładnikowe bezchlorkowe, w których potas występuje w postaci siarczanu potasu (Rosafert 12-12-17, Rosafert 10-8-24, Rosafert 15-5-20, Rosafert 5-12-24, YaraMila Complex, Blaukorn, Eurofertil 34 N Pro, Fruktus, Ogród). Stosując nawozy bezchlorkowe, dostarczamy warzywom także duże ilości siarki. Jej niedobór skutkuje zaburzeniami w przyswajaniu azotu, obniża efektywność zastosowanych nawozów azotowych, a także pogarsza jakość plonu. Do programu nawożenia potasem warto wprowadzić również nawóz Unika Calcium, czyli saletrę potasowo-wapniową. Preparat ten stosujemy głównie w okresie intensywnego wzrostu, dzięki czemu zapewniamy wystarczającą ilość potasu aż do zbioru warzyw. Zawartość łatwo dostępnego wapnia jest bardzo korzystna dla wzrostu i jakości warzyw.

Uprawa N P2O5 K2O MgO CaO Optymalne pH gleby
brokuł 3,7 0,46 4,0 0,28 7,60 6,4–7,5
burak ćwikłowy 2,7 0,46 4,6 0,48 2,13 6,0–7,5
cebula 1,9 0,34 2,0 0,15 1,16 6,5–7,8
fasola 3,4 0,4 3,6 0,54 5,68 6,5–7,8
kalafior 3,2 0,48 3,3 0,14 7,63 6,4–7,5
kalarepa 3,0 0,45 3,5 0,18 3,31 6,2–7,8
kapusta brukselska 4,7 0,67 5,1 0,25 20,11 6,2–7,8
kapusta pekińska 1,6 0,36 2,7 0,10 6,2–7,8
kapusta głowiasta biała 3,2 0,33 2,7 0,18 4,14 6,2–7,8
kapusta głowiasta czerwona 2,6 0,37 3,2 0,19 4,40 6,2–7,8
kapusta włoska 3,8 0,50 3,6 0,22 4,02 6,2–7,8
marchew 1,7 0,36 4,1 0,21 2,39 6,2–7,5
ogórek 1,7 0,40 2,8 0,30 1,77 6,0–7,2
por 2,6 0,35 3,1 0,21 1,65 6,0–7,4
rzodkiewka 2,0 0,30 2,8 0,20 6,0–7,4
sałata głowiasta 1,8 0,30 3,0 0,15 6,0–7,5
seler korzeniowy 2,7 0,55 4,7 0,20 5,32 6,5–7,5
szpinak 3,6 0,50 5,5 0,50 0,85 6,0–7,5

Fosfor już na start

Fosfor, odpowiadający za rozwój systemu korzeniowego, gospodarkę energetyczną roślin oraz rozwój organów generatywnych, jest potrzebny warzywom praktycznie od samego początku rozwoju, możemy zatem zastosować nawożenie praktycznie już w trakcie wysiewu nasion. Dzięki precyzyjnemu dozowaniu nawozu Microstar PZ lub PMX w dawce 20–30 kg/ha możliwe jest obniżenie dawki fosforu w kolejnych etapach o ok. 40–60 kg/ha. Preparat ten ma postać mikrogranulatu. Jest całkowicie rozpuszczalny w wodzie, a fosfor w nim zawarty występuje w postaci połączeń organicznych z kwasami humusowymi, dzięki czemu jest łatwo dostępny dla młodych korzeni roślin niezależnie od odczynu gleby. Później rośliny korzystają już tylko z fosforu podanego rzutowo na całą powierzchnię pola.

Niezbędny magnez

Kluczowe znaczenie dla powodzenia uprawy oraz jakości uzyskiwanych plonów ma obecność w glebie magnezu. To najważniejszy składnik chlorofilu, bez którego nie ma fotosyntezy. Ponad 50% gleb w Polsce jest ubogich w magnez, a bardzo wysokie temperatury i deficyt wody dodatkowo utrudniają jego pobieranie oraz syntezę chlorofilu (na podstawie analiz liści drzew owocowych wykonanych w 2016 roku). W celu dobrego zaopatrzenia roślin w magnez zalecamy stosowanie nawozów magnezowych doglebowo (kizeryt, siarczan magnezu granulowany), poprzez fertygację (siarczan magnezu, saletra magnezowa) lub dolistnie (siedmiowodny siarczan magnezu, Agrocean Mg, Fosfiron Mg).

ASX CaTS / Microstar PZ / Bolero / Rosahumus

Bor i molibden

Realizując program nawożenia, nie można także zapominać o borze – składniku niezbędnym w procesie kwitnienia, wiązania owoców, prawidłowego rozwoju strefy włośnikowej systemu korzeniowego oraz gromadzenia cukrów. Szczególnie wrażliwe na brak boru są warzywa kapustne, kalafior, buraki czerwone oraz seler. Doglebowo przed siewem i sadzeniem rozsady warto zastosować Missibor (5–15 kg/ha), Nitrabor, Salmag z borem, Rosafert 15-5-20, a dolistnie – Bolero, Rosabor, Bolero Zn oraz Bolero Mo. W przypadku niedoborów molibdenu, który wchodzi w skład enzymu reduktazy azotanowej odpowiedzialnej za przemiany azotanów na amoniak i białka – sprawdza się Bolero Mo w dawce 1 l/ha (dolistnie). Przy deficycie molibdenu w roślinach znajduje się za dużo azotanów obniżających jakość warzywa, dochodzi również do deformacji w wykształcaniu się róży kalafiora i brokuła.

Missibor / Rosafert 12-12-17 / Rhizosum N

Wapń w całym okresie wegetacji

Zdecydowana większość producentów kapusty, pomidorów i papryki stosuje nawożenie dolistne wapniem, by poprawić jakość i zdolności przechowalnicze warzyw oraz w celu ograniczenia chorób fizjologicznych spowodowanych brakiem wapnia (tipburn, sucha zgnilizna wierzchołkowa). Należy jednak pamiętać, że ilość wapnia pobranego do budowy systemu korzeniowego i całej rośliny wynosi nawet >400 kg/ha/rok w przypadku warzyw kapustnych, dlatego też należy zadbać o odpowiednie zaopatrzenie gleby w przyswajalne formy wapnia w taki sposób, aby warzywa mogły z niego korzystać w całym okresie wegetacji. Doskonałym źródłem łatwo dostępnego wapnia odżywczego są: saletra wapniowa Tropicote, Nitrabor, saletra wapniowa czeska, Unika Calcium oraz nawóz ASX CaTS, który zawiera 9% wapnia w postaci tiosiarczanu wapnia. Nawóz ten możemy stosować w formie oprysku gleby przed siewem, sadzeniem rozsady, do fertygacji i irygacji oraz do nawożenia dolistnego. Ponadto do nawożenia dolistnego warzyw wapniem polecamy: Metalosate Calcium, w którym wapń jest skompleksowany aminokwasami roślinnymi, oraz Viflo Cal S z dodatkiem srebra aktywizującego przemiany biochemiczne w roślinie oraz poprawiającego kondycję i zdrowotność roślin. Nawozem o dużej skuteczności jest także Folanx Ca 29, w którym wapń występuje w postaci mrówczanu wapnia.

Bakterie poprawiające kondycję

W związku z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, które coraz częściej występują w naszym kraju, sprawna biologicznie gleba jest ogromnym skarbem dla każdego producenta warzyw. Szczególnie podczas lat z bardzo intensywnymi opadami deszczu (tak jak w 2013 roku) ułatwia ona wsiąkanie nadmiaru wody i zapobiega tworzeniu się zastoisk wodnych i podtopieniom warzyw. Z kolei w okresach suszy na glebach zasobnych w próchnicę i z wysoką aktywnością biologiczną woda jest dłużej dostępna dla roślin. Ponadto wysoka koncentracja w glebie bakterii, takich jak Azotobacter, Nitrosomonas, Bacillus, Aspergillus, Rhizopus, Pseudomonas, wpływa na zwiększenie zawartości łatwo dostępnych dla roślin uprawnych azotu, fosforu i żelaza. Na rozwój bakterii w glebie wpływ mają: wilgotność gleby, żyzność (zawartość próchnicy i kwasów humusowych będących podstawową substancją odżywczą), odczyn gleby (najlepiej pH>6), struktura gleby, temperatura oraz stosowanie nawozów stymulujących ich rozwój (np. Delsol). Szczególnie korzystna dla roślin jest wysoka zawartość w glebie bakterii Pseudomonas putida, które mają właściwości ochronne gleby i poprawiające rozwój systemu korzeniowego nawożonych roślin, oraz Azotobacter vinelandii wiążących wolny azot z powietrza. Pseudomonas putida tworzą z żelazem specyficzne połączenia chelatowe – siderofory (piowerdynę i piocholinę). Wiązania te powodują, że żelazo, które jest podstawowym składnikiem niezbędnym do rozwoju wszystkich roślin uprawnych, chwastów, bakterii i grzybów, staje się niedostępne dla mikroorganizmów chorobotwórczych, przez co spada ich liczebność na danym polu i aktywność. Bakterie Pseudomonas putida produkują kwas ketoglutarowy, który wzmacnia system korzeniowy i stymuluje silny rozwój strefy włośnikowej, poprawiając pobieranie składników pokarmowych, kondycję roślin i ich zdrowotność. Ponadto bakterie te syntezują hormony roślinne, np. kwas indolilooctowy, IAA , który wpływa na silny rozwój systemu korzeniowego. Produktami syntezy tych bakterii są także cyjanowodór, kwas salicylowy oraz antybiotyk – fenazyna. Podwyższona koncentracja tych substancji w bezpośrednim sąsiedztwie strefy włośnikowej systemu korzeniowego stymuluje wzrost i zdrowotność roślin.

Fundament żyzności gleby, czyli próchnica

Próchnica wpływa na właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne gleby, decyduje o jej strukturze i właściwościach sorpcyjno-buforujących. Stymuluje także rozwój roślin. Jest ona bardzo złożonym związkiem, składa się z wielu frakcji o różnej barwie, rozpuszczalności w wodzie i łatwości mineralizacji. Głównym składnikiem próchnicy są kwasy humusowe. Doskonałym ich źródłem jest Rosahumus (85% kwasów humusowych, 12% K2O oraz 0,6% żelaza). Substancja organiczna zawarta w oborniku czy kompoście w większości ulega mineralizacji, w mniejszej części humifikacji prowadzącej do powstania próchnicy, w tym kwasów humusowych. Rosahumus działa jak środek kondycjonujący glebę, biokatalizator procesów glebowych i biostymulator rozwoju roślin. Jego działanie jest długookresowe, co potwierdziły wykonane badania. Stosowanie Rosahumusu jest szczególnie efektywne w gospodarstwach o niskiej zawartości próchnicy, w których nie stosuje się obornika.

Rola kwasów humusowych:

  • pozytywnie wpływają na żyzność gleb oraz wzrost roślin ze względu na wysoką sorpcję wymienną kationów, zawartość tlenu i dużą pojemność wodną,
  • poprawiają strukturę gleb i stosunki wodno-powietrzne, a na glebach ciężkich i zlewnych zapewniają lepsze ich przewietrzanie i retencję wody,
  • zwiększają pojemność wodną gleb lekkich, zmniejszają zagrożenie suszą, zapobiegają erozji i powierzchniowym spływom wody,
  • mogą zatrzymać nawet pięciokrotnie więcej wody, niż same ważą, i to w formie dostępnej dla roślin,
  • aktywizują rozwój mikroorganizmów glebowych,
  • zwiększają dostępność składników pokarmowych,
  • zatrzymują rozpuszczone nawozy mineralne w strefie korzeniowej,
  • działają jak naturalny chelat jonów metali (wapń, żelazo, magnez, potas, mangan) łatwo przyswajalny dla rośliny,
  • stymulują rozwój systemu korzeniowego,
  • stymulują rozwój i rozprzestrzenianie się pożytecznych mikroorganizmów glebowych, np. Azotobacter, Nitrosomonas, Pseudomonas.

Krzysztof Zachaj

Komentarze do artykułu:

Brak komentarzy

| Napisz swój komentarz

Napisz swój komentarz





4 + = 9

Strona należy do Agrosimex Sp. z o. o. Wszelkie prawa zastrzeżone. Strony internetowe - Larso.pl